{"id":974,"date":"2025-03-01T07:38:29","date_gmt":"2025-03-01T07:38:29","guid":{"rendered":"https:\/\/cogniquest.eu\/for-teachers\/blog\/krotka-historia-metapoznania\/"},"modified":"2025-04-30T07:50:04","modified_gmt":"2025-04-30T07:50:04","slug":"krotka-historia-metapoznania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/for-teachers\/blog\/krotka-historia-metapoznania\/","title":{"rendered":"Kr\u00f3tka historia metapoznania"},"content":{"rendered":"\n<p>Metapoznanie znajduje si\u0119 w centrum zainteresowania naszego projektu, a tak\u017ce jest tematem przewodnimi naszego bloga, ze wzgl\u0119du na jego wp\u0142yw na rozw\u00f3j uczni\u00f3w oraz na uczenie si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie. Ale sk\u0105d wywodzi si\u0119 to poj\u0119cie i jak sta\u0142o si\u0119 kluczowym elementem nowoczesnego nauczania?  <\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/cogniquest.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/fb7a69e6-fc44-4a18-b20d-6a2e56eb0781-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-954\" style=\"width:511px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/cogniquest.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/fb7a69e6-fc44-4a18-b20d-6a2e56eb0781-980x653.jpg 980w, https:\/\/cogniquest.eu\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/fb7a69e6-fc44-4a18-b20d-6a2e56eb0781-480x320.jpg 480w\" sizes=\"(min-width: 0px) and (max-width: 480px) 480px, (min-width: 481px) and (max-width: 980px) 980px, (min-width: 981px) 1024px, 100vw\" \/><\/figure>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Pocz\u0105tki metapoznania<\/strong> <\/h2>\n\n<p>Pochodzenie metapoznania pozostaje trudne do jednoznacznego okre\u015blenia. Niekt\u00f3rzy badacze doszukuj\u0105 si\u0119 jej korzeni u greckich filozof\u00f3w, takich jak Platon<sup data-fn=\"d5158c9c-f12a-4531-99ea-7464c937aeaa\" class=\"fn\"><a href=\"#d5158c9c-f12a-4531-99ea-7464c937aeaa\" id=\"d5158c9c-f12a-4531-99ea-7464c937aeaa-link\">1<\/a><\/sup>, jednak zainteresowanie t\u0105 koncepcj\u0105 znacznie wzros\u0142o od XX wieku. Chocia\u017c John Flavell cz\u0119sto jest uznawany za osob\u0119, kt\u00f3ra w latach 70. XX wieku wprowadzi\u0142a poj\u0119cie metapoznania, to jego podstawy mo\u017cna prze\u015bledzi\u0107 ju\u017c w pracach z\u202fpocz\u0105tku XX wieku. Francuski pedagog Alfred Binet (1905) bada\u0142 \u201epsychologi\u0119 ortopedyczn\u0105\u201d, kt\u00f3ra mia\u0142a na celu wzmocnienie umiej\u0119tno\u015bci my\u015blenia w\u202fodpowiedzi na rygorystyczne zasady \u00f3wczesnego szkolnictwa. P\u00f3\u017aniej, w 1961 roku, Komisja ds. Polityki Edukacyjnej Stan\u00f3w Zjednoczonych wezwa\u0142a do opracowania program\u00f3w nauczania, kt\u00f3re rozwija\u0142yby umiej\u0119tno\u015b\u0107 <strong>krytycznego my\u015blenia<\/strong> uczni\u00f3w, co odzwierciedla\u0142o rosn\u0105ce zainteresowanie procesami poznawczymi.    <\/p>\n\n<p>Badania nadal si\u0119 rozwija\u0142y, a pod koniec XX wieku metapoznanie zosta\u0142o ustrukturyzowane wok\u00f3\u0142 trzech g\u0142\u00f3wnych podej\u015b\u0107: <\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nauczanie og\u00f3lnych umiej\u0119tno\u015bci my\u015blenia <\/li>\n<\/ul>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nauczanie umiej\u0119tno\u015bci my\u015blenia specyficznych dla danego przedmiotu <\/li>\n<\/ul>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Integrowanie umiej\u0119tno\u015bci my\u015blenia w ca\u0142ym programie nauczania <\/li>\n<\/ul>\n\n<p>Ta zmiana podkre\u015bli\u0142a potrzeb\u0119 zreformowania polityki edukacyjnej oraz <strong>priorytetowego traktowania metapoznania w badaniach i praktyce dydaktycznej<\/strong>. <\/p>\n\n<p><\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Metapoznanie w XXI wieku<\/strong> <\/h2>\n\n<p>Wiek XXI przyni\u00f3s\u0142 wiele wyzwa\u0144 wymagaj\u0105cych <strong>elastycznych metod uczenia si\u0119 i\u202fnauczania<\/strong>. Gwa\u0142towny rozw\u00f3j wiedzy, nap\u0119dzany przez technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK) i cyfrowe nauczanie, zmieni\u0142 spos\u00f3b, w jaki uczymy. Kluczowe umiej\u0119tno\u015bci XXI wieku skupiaj\u0105 si\u0119 obecnie na takich kompetencjach, jak: <strong>krytyczne my\u015blenie, kreatywno\u015b\u0107<\/strong> i <strong>samokontrola<\/strong>.   <\/p>\n\n<p>Te potrzeby zosta\u0142y dodatkowo przyspieszone przez pandemi\u0119 COVID-19, kt\u00f3ra podkre\u015bli\u0142a <strong>piln\u0105 potrzeb\u0119 zmian w edukacji<\/strong>, w szczeg\u00f3lno\u015bci potrzeb\u0119 <strong>samodzielnego uczenia si\u0119<\/strong>. Nag\u0142e przej\u015bcie na zdalne nauczanie ujawni\u0142o nier\u00f3wno\u015bci w dost\u0119pie do technologii i nauczania, co wzmocni\u0142o znaczenie umiej\u0119tno\u015bci metapoznawczych w samodzielnej i samokszta\u0142ceniowej nauce.  <\/p>\n\n<p><\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Metapoznanie a europejska polityka edukacyjna<\/strong> <\/h2>\n\n<p>Unia Europejska uzna\u0142a znaczenie umiej\u0119tno\u015bci metapoznawczych w edukacji. W\u202f2000 roku strategia lizbo\u0144ska wprowadzi\u0142a kompetencje kluczowe, w tym <strong>\u201eumiej\u0119tno\u015b\u0107 uczenie si\u0119\u201d<\/strong>, jako niezb\u0119dne do tego, by uczniowie mogli rozwija\u0107 si\u0119 i\u202fodnosi\u0107 sukcesy zar\u00f3wno w szkole, jak i w \u017cyciu. W zaleceniu Rady Unii Europejskiej z 22 maja 2018 roku<sup data-fn=\"10d233b7-c3e6-4008-8be1-5ab4a13bddd6\" class=\"fn\"><a href=\"#10d233b7-c3e6-4008-8be1-5ab4a13bddd6\" id=\"10d233b7-c3e6-4008-8be1-5ab4a13bddd6-link\">2<\/a><\/sup>, ponownie podkre\u015blono, \u017ce <strong>uczenie si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie<\/strong> jest kluczowe w przygotowaniu uczni\u00f3w do szybko zmieniaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata.   <\/p>\n\n<p><\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Wyzwania i szanse w szko\u0142ach europejskich<\/strong> <\/h2>\n\n<p>Podczas gdy kraje europejskie d\u0105\u017c\u0105 do osi\u0105gni\u0119cia wsp\u00f3lnych cel\u00f3w edukacyjnych, nadal istniej\u0105 znaczne r\u00f3\u017cnice w funkcjonowaniu szk\u00f3\u0142 (liczba uczni\u00f3w w klasie, liczba obowi\u0105zkowych lat nauki, metody nauczania, itp.). Ponadto, wyniki uczni\u00f3w cz\u0119sto s\u0105 r\u00f3wnie\u017c powi\u0105zane z ich pochodzeniem spo\u0142eczno-ekonomicznym<sup data-fn=\"599e99ad-0d26-453d-819d-b23fe2b69638\" class=\"fn\"><a href=\"#599e99ad-0d26-453d-819d-b23fe2b69638\" id=\"599e99ad-0d26-453d-819d-b23fe2b69638-link\">3<\/a><\/sup>, co jasno pokazuje, \u017ce systemy edukacyjne musz\u0105 by\u0107 bardziej inkluzyjne.  <\/p>\n\n<p>Jednocze\u015bnie badania takie jak TALIS (2018), ujawni\u0142y, \u017ce umiej\u0119tno\u015bci takie jak <strong>samoocena i samodzielne uczenie si\u0119<\/strong> nie s\u0105 powszechnie nauczane w wielu europejskich szko\u0142ach i klasach, mimo \u017ce ich korzy\u015bci dla indywidualnych wynik\u00f3w uczni\u00f3w zosta\u0142y ju\u017c udowodnione. Promowanie takiego podej\u015bcia w szko\u0142ach mog\u0142oby pom\u00f3c wszystkim uczniom sta\u0107 si\u0119 bardziej <strong>pewnymi siebie i\u202frefleksyjnymi uczniami<\/strong>.  <\/p>\n\n<p><\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Przysz\u0142o\u015b\u0107 metapoznania w Europie<\/strong> <\/h2>\n\n<p>Chocia\u017c nadal brakuje jednolitego europejskiego podej\u015bcia do metapoznania, ro\u015bnie zainteresowanie jego wdro\u017ceniem. Europejskie inicjatywy, takie jak <strong>projekt CogniQuest<\/strong>, dostarczaj\u0105 nauczycielom i uczniom praktycznych zasob\u00f3w do wspierania samokszta\u0142cenia w r\u00f3\u017cnych kontekstach edukacyjnych.  <\/p>\n\n<p>Aby w pe\u0142ni wykorzysta\u0107 potencja\u0142 metapoznania, niezb\u0119dna jest dalsza wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy nauczycielami, decydentami i badaczami. Wzmocnienie praktyk metapoznawczych w europejskich szko\u0142ach mo\u017ce da\u0107 uczniom mo\u017cliwo\u015b\u0107 stawania si\u0119 autonomicznymi i samodzielnymi uczniami, co pozwoli im lepiej radzi\u0107 sobie z\u202fwyzwaniami XXI wieku.  <\/p>\n\n<p><\/p>\n\n<p><\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Warto przeczyta\u0107<\/strong> <\/h2>\n\n<p>Council Recommendation on Key Competences for Lifelong Learning. <em>European Education Area. <\/em><a href=\"https:\/\/education.ec.europa.eu\/focus-topics\/improving-quality\/key-competences\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/education.ec.europa.eu\/focus-topics\/improving-quality\/key-competences<\/a>.<\/p>\n\n<p>DEPP. (2023). <em>Education in Europe: Key figures 2022, 4th edition<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.education.gouv.fr\/education-europe-key-figures-2022-378422\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/www.education.gouv.fr\/education-europe-key-figures-2022-378422<\/a>. <\/p>\n\n<p>European Commission. (2019).<em> Directorate-General for Education, Youth, Sport and Culture\/\u202fKey competences for lifelong learning. <\/em>Publications Office,<em> <\/em><a href=\"https:\/\/data.europa.eu\/doi\/10.2766\/569540\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>https:\/\/data.europa.eu\/doi\/10.2766\/569540<\/strong><\/a>. <\/p>\n\n<p>Georghiades, P., (2004). From the general to the situated: three decades of metacognition. <em>International Journal of Science Education<\/em>, 26(3), 365-383. DOI: 10.1080\/0950069032000119401.  <\/p>\n\n<p>OECD. (2023). <em>PISA 2022 Results (Volume I): The State of Learning and Equity in Education,<\/em> PISA, OECD Publishing, Paris, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1787\/53f23881-en\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/doi.org\/10.1787\/53f23881-en<\/a>.  <\/p>\n\n<p>Schleicher, A. (2023). <em>PISA 2022: Insights and Interpretations<\/em>. OECD.  <\/p>\n\n<p>Vincent-Lancrin, S., Cobo Roman\u00ed, C. and Reimers, F. (eds.) (2022). <em>How Learning Continued during the COVID-19 Pandemic: Global Lessons from Initiatives to Support Learners and Teachers<\/em>. OECD Publishing, Paris, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1787\/bbeca162-en\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/doi.org\/10.1787\/bbeca162-en<\/a>.  <\/p>\n\n<p><\/p>\n<ol class=\"wp-block-footnotes has-small-font-size\"><li id=\"d5158c9c-f12a-4531-99ea-7464c937aeaa\">Georghiades, P., (2004). From the general to the situated: three decades of metacognition. <em>International Journal of Science Education<\/em>, 26(3), 365-383. DOI: 10.1080\/095006903200011940.   <a href=\"#d5158c9c-f12a-4531-99ea-7464c937aeaa-link\" aria-label=\"Przejd\u017a do przypisu 1\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><li id=\"10d233b7-c3e6-4008-8be1-5ab4a13bddd6\">Council Recommendation on Key Competences for Lifelong Learning. <em>European Education Area. <\/em><a href=\"https:\/\/education.ec.europa.eu\/focus-topics\/improving-quality\/key-competences\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/education.ec.europa.eu\/focus-topics\/improving-quality\/key-competences<\/a>. <a href=\"#10d233b7-c3e6-4008-8be1-5ab4a13bddd6-link\" aria-label=\"Przejd\u017a do przypisu 2\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><li id=\"599e99ad-0d26-453d-819d-b23fe2b69638\">OECD. (2023). PISA 2022 Results (Volume I): The State of Learning and Equity in Education, PISA, OECD Publishing, Paris, <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1787\/53f23881-en\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/doi.org\/10.1787\/53f23881-en<\/a>.  <a href=\"#599e99ad-0d26-453d-819d-b23fe2b69638-link\" aria-label=\"Przejd\u017a do przypisu 3\">\u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Metapoznanie znajduje si\u0119 w centrum zainteresowania naszego projektu, a tak\u017ce jest tematem przewodnimi naszego bloga, ze wzgl\u0119du na jego wp\u0142yw na rozw\u00f3j uczni\u00f3w oraz na uczenie si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie. Ale sk\u0105d wywodzi si\u0119 to poj\u0119cie i jak sta\u0142o si\u0119 kluczowym elementem nowoczesnego nauczania? Pocz\u0105tki metapoznania Pochodzenie metapoznania pozostaje trudne do jednoznacznego okre\u015blenia. Niekt\u00f3rzy badacze [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":958,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":"[{\"content\":\"Georghiades, P., (2004). From the general to the situated: three decades of metacognition. <em>International Journal of Science Education<\\\/em>, 26(3), 365-383. DOI: 10.1080\\\/095006903200011940.  \",\"id\":\"d5158c9c-f12a-4531-99ea-7464c937aeaa\"},{\"content\":\"Council Recommendation on Key Competences for Lifelong Learning. <em>European Education Area. <\\\/em><a href=\\\"https:\\\/\\\/education.ec.europa.eu\\\/focus-topics\\\/improving-quality\\\/key-competences\\\" target=\\\"_blank\\\" rel=\\\"noreferrer noopener\\\">https:\\\/\\\/education.ec.europa.eu\\\/focus-topics\\\/improving-quality\\\/key-competences<\\\/a>.\",\"id\":\"10d233b7-c3e6-4008-8be1-5ab4a13bddd6\"},{\"content\":\"OECD. (2023). PISA 2022 Results (Volume I): The State of Learning and Equity in Education, PISA, OECD Publishing, Paris, <a href=\\\"https:\\\/\\\/doi.org\\\/10.1787\\\/53f23881-en\\\" target=\\\"_blank\\\" rel=\\\"noreferrer noopener\\\">https:\\\/\\\/doi.org\\\/10.1787\\\/53f23881-en<\\\/a>. \",\"id\":\"599e99ad-0d26-453d-819d-b23fe2b69638\"}]"},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-974","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/974","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=974"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/974\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":975,"href":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/974\/revisions\/975"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/958"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/cogniquest.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}