Στο πλαίσιο του έργου CogniQuest, οι εταίροι σχεδίασαν ένα παιχνίδι με κάρτες για να εισαγάγει τους μαθητές στη μεταγνώση με έναν απλό και ενδιαφέρον τρόπο. Εμπνευσμένη από το γνωστό οικογενειακό παιχνίδι Sushi Go, αυτή η δραστηριότητα αναπτύχθηκε με την υποστήριξη μιας ομάδας εστίασης εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Στόχος είναι να δοθεί σε παιδιά ηλικίας 8-12 ετών μια διασκεδαστική ευκαιρία να αναλογιστούν πώς μαθαίνουν παίζοντας μαζί.
Όπου ξεκίνησαν όλα
Η ιδέα προήλθε από την Les Apprimeurs, τον Γάλλο εταίρο του έργου, η οποία συγκέντρωσε μια ομάδα εργασίας εκπαιδευτικών και ειδικών στην εκπαίδευση. Οι συζητήσεις τους αποκάλυψαν μια κοινή πρόκληση: παρόλο που η μεταγνώση αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ως σημαντική, πολλοί διαθέσιμοι πόροι παραμένουν ιδιαίτερα ακαδημαϊκοί ή επικεντρώνονται υπερβολικά σε στρατηγικές απομνημόνευσης. Οι εκπαιδευτικοί εξέφρασαν την ανάγκη για κάτι πιο προσβάσιμο για τους νεότερους μαθητές, ικανό να συνδέει τη μάθηση στην τάξη με τις καθημερινές εμπειρίες.
Η ομάδα τόνισε επίσης την ανάγκη να ξεπεραστεί η σαφής μεταγνώση —όταν οι μαθητές αναλογίζονται συνειδητά τη μάθησή τους— και να ληφθεί υπόψη η έμμεση μεταγνώση, η οποία περιλαμβάνει ασυνείδητες σκέψεις και συναισθήματα πριν από την ανάληψη δράσης. Στοιχεία όπως η αυτοπεποίθηση, το κίνητρο ή η πεποίθηση ότι «είμαι κακός στα μαθηματικά» επηρεάζουν έντονα τις μαθησιακές συμπεριφορές. Το παιχνίδι θεωρήθηκε επομένως ως εργαλείο για την ενθάρρυνση τόσο της αναστοχασμού όσο και της συζήτησης γύρω από αυτές τις διαστάσεις, βοηθώντας παράλληλα στην αποδόμηση κοινών «νευρομύθων» σχετικά με τη μάθηση.
Από την ιδέα στο παιχνίδι
Για να κάνουν τη διαδικασία ευκολότερη και πιο ευχάριστη, οι συνεργάτες αποφάσισαν να προσαρμόσουν τους μηχανισμούς ενός υπάρχοντος παιχνιδιού και να ενσωματώσουν μεταγνωστικές στρατηγικές. Ο στόχος του παιχνιδιού CogniQuest είναι να συγκεντρωθούν όσο το δυνατόν περισσότερα «σημεία σκέψης» επιλέγοντας τις καλύτερες στρατηγικές κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Οι μαθητές επικεντρώνονται φυσικά στη νίκη του γύρου, αλλά οι κανόνες εισάγουν σκόπιμα μεταγνωστικά στοιχεία.
Για παράδειγμα:
- Ορισμένες κάρτες εκτιμούν περισσότερο τη συνεργασία και τη μάθηση από τα λάθη, ενθαρρύνοντας τους μαθητές να αναλογιστούν γιατί αυτές οι στρατηγικές είναι σημαντικές.
- Ορισμένες ενέργειες προσκαλούν στην αλληλεπίδραση με τους συμμαθητές, όπως το «Ρώτα το άτομο στα δεξιά σου…», υπενθυμίζοντας στους παίκτες ότι η μάθηση είναι επίσης μια κοινωνική διαδικασία.
Η πραγματική μάθηση συμβαίνει μετά το παιχνίδι, κατά τη διάρκεια μιας ομαδικής ενημέρωσης, όπου οι μαθητές συζητούν ποιες στρατηγικές χρησιμοποίησαν και πώς αυτές θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε πραγματικές καταστάσεις στην τάξη.
Γιατί ένα παιχνίδι μεταγνώσης;
Επειδή ο αναστοχασμός πάνω στο πώς μαθαίνουμε αποτελεί ήδη μέρος της ίδιας της μάθησης. Παίζοντας μαζί, οι μαθητές μπορούν:
- Να κάνουν ένα βήμα πίσω και να σκεφτούν τις στρατηγικές, τις συνήθειες, τα συναισθήματα και τις πεποιθήσεις τους.
- Να αμφισβητήσουν περιοριστικές πεποιθήσεις (όπως «Δεν θα γίνω ποτέ καλός στα μαθηματικά») και να εκτιμήσουν τις προσωπικές εμπειρίες.
- Να συμμετέχουν σε διάλογο με τους συνομηλίκους τους, μαθαίνοντας να ακούν, να συγκρίνουν και να συζητούν διαφορετικές προσεγγίσεις.
Πώς λειτουργεί
Το παιχνίδι παίζεται σε τρεις γύρους. Κάθε παίκτης ξεκινά με έναν αριθμό καρτών, επιλέγει μία για να την παίξει κλειστή και στη συνέχεια δίνει τις υπόλοιπες στον διπλανό του. Μόλις αποκαλυφθούν και χρησιμοποιηθούν όλες οι κάρτες, οι πόντοι μετρώνται για να αναδειχθεί ο νικητής. Ενώ οι κανόνες είναι απλοί, οι στρατηγικές που χρησιμοποιούν οι μαθητές πυροδοτούν σημαντικές συζητήσεις σχετικά με τη μάθηση.
Δοκιμές και πρώτες εντυπώσεις
Το παιχνίδι CogniQuest δοκιμάστηκε για πρώτη φορά τον Μάιο του 2025 με μαθητές που υποστηρίχθηκαν από το MLDS (Γαλλία), οι οποίοι ανταποκρίθηκαν με ενθουσιασμό. Παίχτηκε επίσης από τους εταίρους του έργου κατά την τελευταία συνάντηση στο Ζάγκρεμπ. Η συνεδρία έδωσε μια παιχνιδιάρικη πινελιά στην επανένωση και έδωσε σε όλους την ευκαιρία να βιώσουν το παιχνίδι, να δοκιμάσουν τους κανόνες και να ανακαλύψουν τις νικηφόρες στρατηγικές.
Τα πρώτα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι το παιχνίδι δεν είναι μόνο ευχάριστο, αλλά και ένα πολύτιμο εργαλείο για την ενθάρρυνση της αναστοχασμού, της συνεργασίας και της αυτοπεποίθησης στους μαθητές. Ενσωματώνοντας τη μεταγνώση σε μια παιχνιδιάρικη μορφή, το CogniQuest προσφέρει στους εκπαιδευτικούς και τα σχολεία έναν καινοτόμο τρόπο για να εισαγάγουν αυτές τις δεξιότητες, καθιστώντας τη μάθηση ουσιαστική και διασκεδαστική.
Μην περιμένετε και κατεβάστε το παιχνίδι από την ιστοσελίδα μας!